Consejos y avisos

22/4/19

Hoy nos vamos a los 40

Fotógrafo: Augusto Pacheco?
Circa 1945
RSPA1945000463
Abastos y el puente de la Burga
Papel prensa,Archivo personal Programa de fiestas 1945
  
  Detalles:  Esta semana he decidido dar un paseo por los años cuarenta. 
    No esperéis que os hable de penurias, hambre, y demás añadidos que como todos sabéis eran el día a día de una etapa que a nivel internacional se vivía con la más dura de las guerras padecidas y a nivel nacional mostraba una sociedad dividida y empobrecida por la contienda que acaba de ocurrir y aun precisaba de tiempo para …..

      La primera imagen que he escogido para este viaje, muestra una casi nuevecita plaza de abastos, (diez años hacia que se había terminado), rebosante de clientela y seguramente con buena variedad de productos, el rianxo siempre fue un gran apoyo para las pequeñas economías ourensanas, (cuantos niños “se estudiaron” y  o vistieron gracias a él..).
     En aquellos tiempos aunque se nos haga difícil recordarlo y/o explicarlo a nuestros descendientes, no había ni súper ni híper; si acaso pequeñas tiendas de barrio que solucionaba emergencias, pero no permitían hacer grandes compras, bueno , realmente ¡para que! Si tampoco había frigoríficos que permitieran conservar alimentos y los envasados eran más bien escasos, alguna variedad de “ultramarinos” y poco mas, se me viene ahora a la cabeza el recuerdo de una enormes ruedas de lata que en las tiendas tenían abiertas para despachar las sardinas en aceite a granel, también en salazón (según gustos), o aquellas latas que hoy son articulo de coleccionistas que contenían aquel manjar que suponía: el dulce de membrillo.

No me dejare llevar por la gula, y lo dejare aquí. Únicamente para mis lectores de más edad y para ayudarles a evocar recuerdos, aquí tienen un pequeño listado de negocios del comer y beber en la ciudad en aquellos 40´s (bares y cafeterías otro día)
 Frutería La Murciana de Luisa Álvarez en Paz 19
La Tropical en Paz 24 (aun hoy resiste aunque solo el local, otros dueños, otro concepto)
Ultramarinos Viuda de Ángel Fernández  plaza mayor 21 (hoy Trampitan????)
      “               Eligio Álvarez Progreso 56
Bombonería de Dora en General Aranda 11 que era como se llamaba de aquellas Alejandro Outeiriño (Cardenal Quiroga, bufff esta calle y sus nombres ….)
Panificadora Moderna (uno de los negocios de la familia Perille)Licores Viso
Helados La Paloma.
La Coruñesa
La Ibense
(este lo pongo de último para dejar buen sabor de boca, ¿Cuántos la recordáis???

16/4/19

Ramón Dimas para Galicia de Martinez Barbeito


Fotógrafo: Ramón Dimas
Circa 1956
RSDR1956000462
La escuela de artes y oficios
Papel prensa,Archivo personal Galicia de Martinez Barbeito.

  Detalles:  Hacia 1956 el escritor y crítico literario Carlos Martínez Barbeito sumó a sus obras una guía de las que se han hecho de nuestra Galicia, ese es precisamente su titulo “Galicia”.
Si he de ser sincero nuestra provincia y ciudad no han sido las más estudiadas por el autor, y se podría decir que nos cita de “pasada”, pero eso no quiere decir nada. En otras se nos ve más.  De todas formas considero interesante releerla y máxime si como yo disfrutáis viendo viejas imágenes.
(peor que dar escaso tratamiento a nuestra provincia fue el desliz que tuvo al afirmar que Galicia tenia sobre población de hijos de madre soltera en el rural...)
En esta ocasión fue el  catalán Ramón Dimas quien recibió el encargo de ilustrar la obra, y aunque las fotografías no son novedosas en cuanto al contenido, son espectaculares en cuanto a la calidad.
Hoy os muestro una de las obras de Dimas, se trata de un edificio que si no recuerdo mal. Sigue en pie, a pesar de sus años y el mal estado que lleva tiempo presentando. A sus espaldas o mejor dicho en sus paredes a soportado el paso de la primera escuela de Artes y Oficios de la ciudad, y en mi recuerdo esta como sede de la asociación de Sordo Mudos Ourensana. En la imagen era el aspecto que presentaba en el 56, y ya no era muy bueno, hoy esta….
Pero la fotografía merece la pena un vistazo...

Con esta imagen os dejo hasta el lunes, que paséis una tranquila Semana Santa, el próximo lunes continuaremos recuperando la vieja Auria.

15/4/19

Fotografía de prensa "Ahora" Las Protestas del 32


Fotógrafo: Foto Villar, Leopoldo??
Circa 1932
DAVF1932000461
Manifestación delante del "Gobierno Civil"
Papel prensa,Archivo personal diario Ahora

  Detalles:  Ya lo he comentado en alguna ocasión y por el blog anda alguna imagen más de aquellos días complicados. El gobierno aludiendo a problemas económicos paraliza las obras de construcción del ferrocarril; ya no las ansias de los ciudadanos por salir de aquel histórico aislamiento del centro de la península, sino también el empujón que suponía para un gran número de ciudadanos que en esas obras vieron un alivio a sus maltrechas economías.
La imagen muestra a parte de los manifestantes en la fachada del que era Gobierno Civil en aquel momento, la actitud era pacífica, pero a lo largo del día las cosas se torcieron y hubo varias cargas policiales en las que llegaron a dispararse las armas reglamentarias. Lo más doloroso del tema fue que en un rebote de uno de esos disparos un joven resultó herido de gravedad falleciendo poco después. Estos hechos luctuosos se produjeron en la plaza mayor delante de la armería de doña Protasia Calvo (hoy Café Bar Trampitan), pero muestras de los disparos aun hoy se pueden ver en varias paredes de la zona, (en la plaza del trigo, en las columnas de la plaza de las damas etc…...

12/4/19

Los Cines de Ourense 3

Los cines ourensanos 3ª 1926 Camino al sonoro

    En el artículo que hacia el número dos de esta serie dedicada al cine nos quedamos en 1926 con los primeros pasos de un poco conocido actualmente Rogelio Touron y sin duda es justo recordar lo que este empresario hizo por el séptimo arte en Ourense. (Admito que no he dado al gran Isaac Fraga Penedo la importancia merecida, pero espero hacerlo con un artículo sobre el). Touron lo primero que consiguió, fue rescatar el cine de la posible debacle que se produciría de haber llegado a cerrar las salas existentes: Principal, Apolo y Liceo. Lejos de permitirlo don Rogelio invirtió en su remodelación e incluso puso en marcha otra novedosa idea…
     Touron ya era un gran  empresario, cuando llego a nuestra Auria  (David Paz Novoa en su artículo “los Inicios del Cine en el Liceo”, publicado en el libro de los 150 años de esta sociedad, nos habla de este personaje); Linares Rivas de  La Coruña, Royalty en Vigo, Teatro Villagarcia en Arosa,… eran algunas de sus salas.  (Como representante de la empresa de espectáculos Méndez Laserna tenía fácil acceso a la distribución).    En Ourense tenia raíces familiares y por ello no duda en hacerse cargo en primer lugar del Principal que inaugura en enero del 26, seguidamente en marzo recupera la sala del Liceo, en el verano de ese año se hace con la gerencia del Cine España de Ribadavia, y hacia finales del verano (25 de Agosto) inaugura el Cine
“Buenos Aires” (en sociedad con Modesto Madriñan; cine al aire libre situado en la Avda. del mismo nombre, desconozco donde exactamente, pero parece ser que en el entorno del que fue asilo…), los resultados debieron ser buenos y al año siguiente (1927) en junio abre en la alameda con gran éxito de público el “Salón Ideal Cinema” . Una gran lona y las tradicionales sillas de madera eran más que suficiente, además al ser al aire libre se eliminaba uno de los mayores peligros que padecían los exhibidores: Los Incendios….

Quizás esas aperturas sirvieran para suplir la pérdida definitiva del Apolo, que en enero caería bajo la piqueta. (En un principio se planteo edificar en ese mismo solar el Losada…). Por último un dato que pocos recuerdan supuestamente asociado con Touron, es el que nos recuerda que el Cine Apolo también existió en Canedo, se inauguro en diciembre del 28 con la exhibición de la película, “La sobrina del Cura” -  y hasta dic. 32 tuvieron los pontinos su primer Cine. (En la Ferretería de Perille calle Paseo, se podían comprar entradas).
  Pero dejemos ya a don Rogelio y vayamos a presentar el siguiente eslabón en la cadena de la exhibición en nuestro Ourense, el que iba a ser durante décadas el Teatro Cine referente de la ciudad: El Losada

 Vio la luz el 23 de Diciembre del 1928 de la mano de don Julio Alonso Losada en sociedad con los Arturos Alonso (sobrino y hermano) por la parte económica y  Luis Fernández Vázquez por la estética (se encargo de la decoración y diseño de interiores). La obra del edificio fue responsabilidad del arquitecto Antonio Alonso Vargas. La ambientación musical corría a cargo de la orquestina dirigida por el maestro Reñones.
La sala reunía unas condiciones de comodidad desconocidas en la ciudad; los asientos, los pasillos, amplitud, acústica...…. Por diversos motivos la empresa no puede ofrecer el programa que se merecería la ciudad en la inauguración y pide disculpas por ello, aun así programó cuatro sesiones durante el primer día; los títulos de las cintas no he podido identificarlos y supongo que será por tratarse de títulos de escaso interés, (al no poder conseguir un éxito para opto por intentar que el publico comprobara la cálida de imagen que se podía ofrecer).  La primera cinta que he conseguido ubicar en la sala, es “El Sol del Paraíso” Sunshine of Paradise Alley (1926) que se emitió el día 26; el día 29 se hace la que se puede considerar inauguración oficial, con la proyección de la cinta “El Gran desfile” The Big Parade de King Vidor para la metro Goldwyn Mayer (1925). (El día 28 se  realizó una proyección de prueba a la que se invito a las fuerzas del Batallón de Cazadores de Mérida acuarteladas en la ciudad en aquel momento).

En dic. de 1929 se colocaba en el escenario un telón metálico fabricado en la fundición Malingre, su objetivo era aislar la sala en caso de incendio; y proteger a ciertos actores de teatro de las “inclemencias del público”, esto último era la noticia generada por la coincidencia en su colocación con el día 28 de diciembre. Con este requisito de seguridad la sala estaba lista para convertirse en la más concurrida de la ciudad su aforo y versatilidad eran los argumentos principales, Teatro, Cine, Festivales Musicales, incluso algún baile se celebro en la sala.

Llegamos así al final de una etapa en los cines ourensanos con cuatro salas en funcionamiento: Principal, Liceo, Apolo (de Canedo) y Losada, el siguiente paso ya iba a ser con sonido y las bajas de Apolo y Liceo se iban a contrarrestar con el nacimiento del Coliseum Xesteira (1941), Cine Mary (1946), Cine Avenida (1948) y Cine Yago (El Puente 1956), pero para no cansar con tanto dato, eso será en otra ocasión….




A finales de 1930 se estrena en el Principal la cinta: “El vals de moda” (Sag Det i Toner, (1929)” con ella se da inicio a la era del sonoro en Ourense.

11/4/19

A Banda de Música de Taboadela (colaboración)



     Por si alguén ten dúbidas de si o blogue está a vosa disposición, dígovolo directamente: a min o que me gusta é ler os traballos doutros, si os fago eu é porque non os encontro feitos.

     Aínda que que soe un pouco bruto, de verdade que me encanta poder dar publicidade aos vosos traballos, e si son tan completos como este pra min é un honor

   Gozade co traballo que os amigos de Taboadela fixeron recuperando a súa interesante historia musical. Colaboración de A CANDIDATURA DE VECIÑOS DE TABOADELA VETA.

¿Quén dixo que en Taboadela non había músicos?
A memoria dos mellores momentos da nosa vida queda gardada nun recuncho do noso cerebro. Aí estará como perdida, durante anos e anos; pero algo pasa un día... e acéndesenos, como se alguén dese a un interruptor da luz e os nosos recordos comezan a aparecer un tras outro lembrando aqueles momentos felices... sempre acompañados da musica.
Fotografía publicada o 30/4/1930, da Xunta directiva da sociedade "Hijos del Ayuntamiento de Taboadela" asentada en La Habana e que formaban parte, xunto con otras sociedades, do Centro Galego

Iso debeu ser o que lles aconteceu aos nosos informantes cando comezamos a lles preguntar por aquelas xentes... muitos deles familiares, parentes ou amigos aos que escoitaron tocar e cantar tantas veces. Aqueles músicos que se trasmitían a solfa duns a outros e que se xuntaban para ensaiar e dar ronda solta a arte e a sensibilidade que lavaban dentro. Así soubemos -por eles- da existencia da Banda de Música de Santa Leocadia con máis de trinta músicos, muitos dos cales despois, traballarían en distintas orquestas e mesmo alguns farían carreira musical ata no estranxeiro. Estamos a falar dun momento en que en Taboadela había unha certa inquietude cultural, mesmo nas xentes - moitas - que emigraron á Habana e alí constituiron sociedades como a denominada Hijos del Ayuntamiento de Taboadela. Nesta banda, formáronse familias enteiras de músicos dirixidas primeiro por Don Camilo PérezO Barrigasprimeiro director e fundador da Banda (o 2 de outubro de 1932), despois por Don Francisco Beristain e Don Julian Doallo, un home altruista que ensaiaba e dirixia a banda sen cobrar nada, ou Don Francisco Muela, na última etapa da banda (nos anos 50).
A banda formouse no ano 1932. Nesta foto recoñecese a Antonio Quintairos, o bombardino, que desoís sería director da Banda Militar da Coruña, a Pepe Pardo, O Pepe de Ribo, que tocaba a trompeta e a Manuel Cid, elegantemente vestido con garrapata de lazo, que tocaba o clarinete.

A banda actuaría dentro e fora da provincia e mesmo chegaria a acadar un segundo premio no Certame de Banda das Festas do Corpus de Ourense, nos seus anos de máximo esplendor, nos que chegaría a contar con 36 músicos, cun amplo repertorio de música clásica e cunha merecida sona de moi boa calidade do sonido dos seus músicos e de moito rigor pola súa aprendizaxe dende moi noviños.
A partir da banda formaríanse familias enteiras de músicos que despois trasnmitirían o seu gusto pola música aos seus filhos e que nesta segunda xeración pasarían a ser verdadeiros artistas en diversas orquestas, mesmo de fóra de Galicia. Músicos como José Ramón Sierra, que chegaria a ser o xefe da afamada orquesta “Los Satélites” que ainda hoxe existe con grande tradición e recoñecida como a mellor de Galicia. Aínda que era de Soutopenedo, estaba vinculado a Santa Leocadia e ademais de tocar o clarinete, o violín, a batería, o saxo alto, a guitarra,... era compositor e traballou - tamén - en orquestas como a Colombia.
Los Meigas con Manolo a batería e Daniel Bouzo o baixo

O bombo da banda era Gumersindo Vila, o Bombeiro da Seara, quen educou as seus fillos Celso, Benigno e Manolo tamén no gusto pola música e chegaron a ser grandes músicos. Benigno tocaba o saxo alto e o clarinete e Manolo a batería. Ambos chegaron a tocar en Los Meigas e nunha importante orquesta daquela que era Los cinco del Miño e ambos morrerían nun tráxico accidente de tráfico, cerca de Ponteareas, camiño de Vigo cando ían actuar naquelas terrazas do porto vigués.
O Neno Segismundo Barandela co acordeón
O saxo alto era Antonio Barandela Quintana, falecido neste 2008 que se levou a xente moi valiosa de Taboadela, e a que se lle debe unha homenaxe de recoñecemento que agardamos próximamente. Antonio, O Rante, xa non é só que fose músico, senón que subo transmitir o seu maxisterio aus demais, primeiro aos da sua propia familia, aos que eles contaxiou o seu gusto pola música e así sairon músicos o seu fillo Segismundo Barandela (acordeonista e pianista en New York) o Carlos Barandela, primeiro bateria e despois se dedicaria ao mundo do espectáculo con representación musicais,... Pero O Rante, tamén transmitiu o seu maxisterio a outros músicos, cando formaban distintas orquestas e ensaiaban en Taboadela. Por onde el pasaron o Odilo que fora carteiro en San Cibrao, o Pío da canteira, que tocaba o saxo, o Floriano de Outeiro de Laxe que era o clarinete, ou Germán o Vacariza que tocaba o baixo, Pepe o da Catalina, o Daniel de Torán, clarinete e saxo alto, que vive en Elgoibar,...
Segundo o noso informante - Guillermo Fernandez - era un verdadeiro prazer escoitalos ensaiar á beira da sua casa. Contan do Rante que tiña un tocar moi doce, e engaiolaba coa súa actuación. Traballaría tamén nas bandas de Alongos e Allariz e ata ben pouco tempo antes da sua morte dirixía o Coro de Torán.
Antonio Barandela Quintana, O Rante, co Coro de Torán
Algo debe ter esa parte do concello para que saísen de aí tantos músicos e de tanta valía. Otro foi Don Manuel Cid, que ademais de tocar na banda de Santa Leocadia, chegou a tocar tamén en distintas orquestas mismo ata cambiando o seu instrumento habitual (o clarinete e o saxo) polo baixo de cordas para se adaptar as circunstancias que non lle permitían tocar xa instrumentos de vento (eran personas que se sobrepoñían a calqueira adversidades). Na orquesta Los Trovadores de Orense, exerceu os seus últimos anos como músico.

Os trompetistas da banda de Santa Leocadia tamén eran da zona: Claudio Cid Cid, era de Ribo; como era aquel otro que emigrou a Arxentina e que chamaban o Pepe de Ribo (Pepe Pardo). Este músico tiña a peculiaridade de que se lle inchaban moito os carrolos e o pescozo e isto facia que algunhas veces pudiese fallar ao dar algunha nota; pero cuando podía controlar este pequeno problema, era un auténtico trompetista. Tamén marchou a facer as Americas, Adolfo Sueiro Gallego, do Barrio, que con só del anos xa era clarinete na banda e mesmo recibira ofertas para marchar para a Banda da Coruña (de neno). Tocou na Banda Militar de Vigo e tamén en Pamplona. Depois emigrou; primero a Uruguai e en Montevideo ingresou como trompa na Orquesta Sinfónica de Montevideo. Posteriormente pasou a Venezuela tocando na Banda de Caracas. Morreu alá aos 71 anos.
Comenzos dos anos 30, a Banda da Mezquita está integrada, entre outros, por Genserico das Quintas (trombón de varas), Gumersindo Vila (bombo e platillos), Manuel Cid (o segundo clarinete da fila superior pola dereita) e Felisindo Camba (primeiro clarinete pola fila superior da direita) que despois seria alcalde de Taboadela

O trombón tocábao o Genserico das Quintas, que estaba solteiro, e Valentin Alonso Martínez, da Lavandeira, tocaba o bombardino, ainda que o que lle deu mais sona foi o trombón de varas que tocaba con tal paixón que dicción del que era un can, no sentido de ser un músico de raza.
En Soutomaior, Antonio Vide tocaba o fiscorno e a trompeta e non só tocou na banda senón que tamén tocou en orquestas como Los Arquinos.
Manuel Prieto Losada, O coquis, que era de Pazo de Currás, ainda que casou no Abeledo, era o trompeta da banda, onde chegou a tal dominio do instrumento que percorreu o mundo inteiro como trompetista do circo e hai un ano, xubilouse como trompetista da banda de Vigo.
Os irmans Quintairos, Tomás e Antonio, tocaban o clarinete e o saxo tenor. Antonio chegou a director da Banda de Lalín e tamén da Banda Militar da Coruña, como tenente. Tamén tocaba o clarinete, Floreano Sueiro, de que non temos moitos datos.
Os irmáns Vaquero, Antonio e Manuel, dous músicos de total dedicación. De feito fixéronse profesionais e viviron da música. Antonio chegou a ser director da Banda de Salamanca e tiña casa en Béjar. Manolo tocaba na orquesta de Ana Quino.

Manolo, Herminio e Servando Boo, tocaron na Banda da Mezquita e de Santa Leocadia. Con Manolo tivemos a oportunidade de ter unha conversa moi agradable e aos seus 92 anos recordaba con perfecta lucidez todos os componentes da Banda e iso que había mais de cincuenta anos que deixara a música. A súa humildade facíalle repetir que el non fora gran musico pero “que cobraba como os demais”.
Orquesta "Los Trovadores de Orense". Entre outros, Moreiras, o trompeta; Manuel Cid, o baixo; Aser O Mantequeiro da Mezquita, batería, e Tito, o cantante

Felisindo Camba, de Palacio, tamén era dos que procedían da Banda da Mezquita, onde tocaba o clarinete justo xunto con Manuel Cid; Felisindo chegaría a ser alcalde de Taboadela e a ter unha tenda en Veredo; o seu cuñado - Ramón - foi temen xuiz de paz.
Da semente desta banda de Santa Leocadia familias enteiras darían froitos musicáis; así José Iglesias SearaO Che, que tocaba o saxo tenor trasmitiría a súa vocación nos seus fillos José (teclados e acordeón) e Alberto (batería) ou Jorge Iglesias Seara que tocaba a trompeta ao seu fillo Jorge Iglesias Losada (baixo e guitarra); os sobriños, José Eduardo (batería dos Arquinos) e Montse Iglesias (baixo) (fillos de Eduardo); ou aos fillos de Manolo. Roberto (trompeta), Juan (saxo) ou, aos seus netos, Lorena (clarinete da Banda de Barbadas) ou Jonhatan (trompeta). Os fillos de Bernardino: Bernard (teclados) e Maite (cantante): toda unha familia adicada a música
En Taboadela, Claudio Fernández, O Cochea, tocaba o bombo e os platillos. O bombo do Cochea era un bombo moi antiguo e tensabase con cortas. Disque os platillos eran de tal calidade que soaban tan ben que todo o mundo os cobizaba, pero O Cochea non os vendía a ningén.
Outro músico de Taboadela foi Elias Fernández Babarro, que tocaba o clarinete. Mesmo había outros mais novos que tocaban o acordeón ou a trompeta, como José Martínez NietoO Músico.
Case sempre se transmitían o saber dentro das familias, ou se non o saber, si o gusto pola música e a interpretación.
Banda de música de Allariz. Os nosos veciños seguramente recoñecerán ao Pepe de Ribo, a Gumersindo Vila, a Manuel Cid e outros mais

¿Quén dixo que en Taboadela non había músisos? ¿Qué pasou en todo este tempo que se perdeu a tradición?
Circunstancias moi variadas fixeron que toda aquela vagaxe cultural e musical se fose perdendo. A emigración ao Pais Vasco, as circunstancias sociopolíticas da postguerra, a falta de estímulos para as actividades culturais, a carencia de actividades e propostas que xuntasen as xentes para estas actividades levaron a que se fosen perdendo de maneira case irrecuperable. Ata a mesma Igrexa - o bispo monseñor Temiño - recomenda que no toquen nos oficios as bandas, ainda que sexa gratis.
As orquestas foros sustituindo as bandas, os medios tecnolóxicos (as amplificacións e os altavoces) tamén contribuiron a que as orquestas puideran sustituir as bandas nas festas. Cóntanos o Sarico das Quintas que os primeiros altavoces que se usaron eran do Varela e foi a Montelongo (Soutopenedo) onde se usaron por primeira vez. Tamén relata a rivalidade que había entre as bandas e como nunha festa do San Vitoiro houbo os seus máis e os seus menos, porque alcunha das bandas ocupaba o tempo da actuación da outra, con mala fe, para non os deixar tocar.
¿Qué foi daqueles projetos de hai uns vinte ou trinta anos que pretendían facer unha banda de música en Taboadela? Quizáis se daquela se tentase coa forza suficiente e non fose só papel mollado, hoxe teríamos unha banda en Taboadela e a posibilidade de seguir transmitindo un legado musical que se perde sen remedio...