Consejos y avisos

22/6/15

La caja del tiempo del instituto provincial


   Por circunstancias políticas y económicas como casi siempre ocurre en estos casos, nuestro instituto provincial (hoy Otero Pedrayo), cuenta con dos capsulas del tiempo.
    Hoy en día aun existe la  costumbre de enterrar en la cimentación de las obras de edificios públicos una caja generalmente de plomo conteniendo varios objetos, que habitualmente son prensa de la época, monedas de curso legal en el momento y un acta que recoja el evento citando a gran parte de las autoridades locales. En el caso del Instituto Provincial Ourensano,  fueron dos las ocasiones en que se enterró esa capsula.

   La primera fue en el mes de octubre de 1869 y por una casualidad* puedo transcribiros el contenido del acta que se incluyo en esa primera caja:
“En el mes de octubre de 1869, un año después de la revolución de septiembre que arrojo del trono a doña Isabel II de la casa de Borbón, bajo el régimen de un gobierno provisional y siendo supremo jerarca de la iglesia el Pontífice Pio IX. Se coloco la primera piedra de este edificio destinado a Instituto de 2ª Enseñanza”.
   Era gobernador don Alejandro González Olivares, presidente de la Diputación Don Francisco Casanova, Obispo don José de la Cuesta y Maroto y director del Instituto Don Joaquín Gaite Núñez.
   Poco después de comenzadas las obras, y estando solo levantadas las fachadas Sur y Este del edificio, se paralizo la construcción durante “veintitrés” años.

   Y así cuando la diputación por fin pudo retomar las obras en enero de 1892 se decidió enterrar otra capsula del tiempo.

   En esta no tengo el texto del acta introducida, pero sí que puedo citar a las autoridades locales: Era Gobernador civil Don Marcial Carballido Bugallal, presidente de la Diputación, Don José Lorenzo Gil, Obispo Excmo. Sr. Don Cesáreo Rodríguez, Alcalde  Miguel Valcárcel Ochoa, Gobernador Militar Excmo. Sr Don Pedro Zubieta,
   En aquellos momentos la intención era recoger en el mismo edificio todos los centros académicos necesitados de instalaciones,  El Instituto dirigido en aquel momento por don Juan Sieiro, la Escuela de Artes y oficios de don Marcelo Macias, la Normal de Maestros de don Manuel Anta, la de Maestras dirigida por doña Victoria Martínez Villergas

Don Juan Sieiro,  Retrato al Oleo  propiedad del instituto Provincial

*la casualidad es que mi hermana en una de sus visitas al Monasterio de Poio para consultar la colección allí depositada del diario Ourensano “El Derecho” encontró el artículo que contaba estos hechos, 2 de febrero de 1892


Esta entrada no es mas que la recuperación de datos de un articulo publicado por el diario El Derecho en 1892


19/6/15

El Viaducto en cuadro.. y error de bulto


   La falta de fotos en mi archivo de la construcción de “a Vella Ponte”, en parte se atenúa con la gran cantidad que tengo de las obras del viaducto;  las causas son obvias.

   Aquí os dejo esta para que con calma podáis escudriñar sus detalles durante el  fin de semana.

Pero me gustaría comentaros un pequeño pero muy importante dato:

  Hace unos días se puso en contacto conmigo  Belén Arranz Díez, nieta del ingeniero responsable de las obras del puente nuevo y el puente metálico de Cástrelo, don Martín DÍEZ de la Banda,  para hacerme una corrección en varias de las entradas del blog: Cada vez que me refiero a su abuelo, cito Díaz en lugar de DÍEZ como primer apellido.
   De forma inmediata he pedido disculpas y he corregido todas las entradas que contenían ese error. El caso es que lo mismo que yo, lo hemos cometido todos los ourensanos, si revisáis el callejero de la ciudad, encontrareis que la calle dedicada a este preclaro Ingeniero situada entre el viaducto y el Puente Nuevo, también está equivocada, y se dedica a Díaz de la Banda, en lugar de a DÍEZ DE LA BANDA.

    Una pequeña corrección evitaría seguir arrastrando un error histórico,  no os parece????

17/6/15

O Barrio dos Pelamios (Guillermo Álvarez)

Vista parcial ,Pelamios Mayo do 1965 cedida por Lisardo Mazaira
Quen mellor nos pode falar dun barrio, é a persoa que o viviu; nesta ocasión o amigo Guillermo Álvarez, decídese a colaborar con ourensenotempo, e preséntanos un dos barrios máis antigos da cidade, non foi precisamente o máis populoso (por cuestions evidentes), pero si que foi imprescindible para o desenvolvemento dunha das industrias que tivemos na vella Auria. Os Curtidos.

     Por aqueles anos, o barrio da "Ponte Pelamios" comprendía as rúas actuais de Carriarico, Aturuxo, Camelias, Estreita e a mesma Ponte Pelamios de hoxe.
Tamén se coñecía iste barrio polo nome do "Barrio Chino", que tiña unha connotación que a moitos non lle gustaba nada por a confusión que creaba, pero que tiña unhos orixes inocentes, según se relata de seguido: Na casa número 2 da actual  Rúa Ponte Pelamios, unha das primeiras casas do barrio, vivía un señor que lle chamaban de mote "O Chino", porque se asemellaba moito a un oriental de verdade, e a xente empezou a chamarlle o Barrio do Chino, e así, pouco despois, e por comodidade, que non por maldade, quitaronlle o "do" e quedou en "Barrio Chino", e en Ponte Pelamios so para os carteiros.

   Os Límites do Barrio marcabaos por o Norte a veciña Villa Valencia, por o Oeste as fincas que mediaban entre o barrio e a Avenida de Portugal e por o Sur e por o Este co límite natural do Río "Barbaña", que daquela tiña toda clase de fauna e mesmo tamén tiña "Anguias".
   O topónimo "Pelames"/"Pelamios" (moi difundido en Galicia e Portugal) aparece: na toponimia urbana de pendor medieval, en zonas xunto dunha liña de auga; en localidades cuxas condicións hidrográficas favorecían a actividade dos curtumes; asociado a "fonte" ou "ponte", como indica a presenza do fío de auga que permitiu a instalación e funcionamento desta industria.  
Pelames ou "Pelamios" eran tanques, Pías ou sumideiros onde eran somerxidas as peles en auga e cal para macerar e eliminar o pelo; tanques para curtido de coiros e peles. O seu contido fluía moitas veces para as hortas espallando pelo, malos cheiros e mesmo enfermidades nocivas.
   A desaparición desta industria artesanal fixo esquecer o significado da palabra que nomeaba iste Barrio daquela e que hoxe nomea unha Rúa da zona. 


Guillermo recorda tamén a moitos dos seus veciños daqueles anos, e ao presentalos comprobamos que todos eran xente de clase traballadora; a moitos deles encantaríame poder invitalos a unha charla para que tamén me conten os seus recordos. 

   Así saberiamos detalles do colexio Cisneros, contados por Carmen e Guillermo, Lucita falaríame das historias do bar Túnel naqueles tempos que polo que sei era un centro de "negocios" da cidade, (os tratantes de gando adoitaban reunirse alí pola comodidade que supoñía coller o autobús no mesmo local para regresar ao pobo), o Sr. Antonio contaríame os chismes que circulaban polo Hotel Miño naqueles días. O Sr. Clemente traeríame recordos da miña infancia, de cando con catro e cinco anos xa era "cliente" da sua librería en Progreso. 
Todos serian para min unha perfecta fonte de información, tenderos, militares, funcionarios ata un sacerdote vivía no barrio da  Ponte Pelamios 

15/6/15

"As Roladas" 1922 R


Reeditada e correxida da entrada do 16 -11- 2008

  Esta entrada levo tempo pensando se ten lóxica que se faga neste blogue, e ao final aquí a tédes.

Non era unha revista, non era ourensá, o seu creador tampouco era de Ourense, e por riba editábase en Madrid, o que fai que figure neste blogue, é soamente a relación que había entre o seu creador e director Ramón Cabanillas, e os da Revista NÓS, de feito a súa distribución en Galicia, facíase como separata da dita revista NÓS, a maís doutros medios de reparto.
   Os datos que teño son escasos; nalgunha ocasión pensei que puidese ser un intento errado dun grupo de amigos, por facer unha pequena revista infantil, (como foi), o primeiro número, é o de maio de 1922, e o segundo saiu en Xuño dese mesmo ano, neles colaboraron:


O Marqués de Figueroa.
Leonardo Rodríguez.
Prudencio Rovira.
M. Portela Valladares.
Antonio Palacios.
Vicente M. Risco.
Alfonso R. Castelao
e Ramón Cabanillas.

   A sede da publicación era o enderezo particular en Madrid de Cabanillas, rúa Aduana 35.2º
   Imprimíase en Madrid, na "Editorial Ibérica"
   Para que vos fagades unha idea da súa orientación, aquí móstrovos un detalle da separata.

Tratábase dun proxecto ilusionante promovido por Cabanillas e a súa contorna, pra fomentar o uso e desenvolvemento do galego, entre os máis pequenos. O obxectivo era atribuírlles o encargo de estar atentos a calquera manifestación da nosa lingua que puidesen atopar na súa contorna. Os cantos dos maiores, os nomes de lugares e rúas, motes, esa infinidade de detalles que pasan desapercibidos habitualmente pero a curiosidade innata dos pequenos espoleada por un toque de responsabilidade, saberían distinguir.

   No número uno explícallenos como será a formación das "Roladas"

12/6/15

La casa de al lado


   No!!!!. Os aseguro que no voy a retomar el tema de si se movió la Torre  del Santo Ángel o no;  mi intención hoy es únicamente compartir esta fotografía que hace tiempo me prestó el amigo Lisardo Mazaira.

   Como veis, la imagen aporta muy poca información, a efectos de poder datarla, y lo mismo podría ser una fotografía de las que realizo el maestro Ksado cuando el edificio estaba casi a punto de rematarse, o también podría ser una instantánea de las obras de retranqueo del muro para abrir la calle Vila Real.


   Continuando con la vagancia de esta semana, aquí os la dejo para que seáis vosotros los que opinéis.