Consejos y avisos

13/11/15

Os do Sueiro


   Onte eran os mozos do Luís Vives, e hoxe os doutro colexio histórico da nosa Auria, os do "Sueiro", de don Manuel.

   A foto polos meus datos debe corresponder a comezos dos sesenta; o colexio daquelas estaba no primitivo cárcere, (a mesma que está a piques de caer si ninguén o remedia), a que está entre a praza da Imprenta, e a rúa Liberdade.

   Do mesmo xeito que na foto de onte si alguén se recoñece ou ten parentesco con algún dos personaxes e quere unha copia, estou autorizado a cederlla.

12/11/15

Os do Luis Vives

   Entre matanzas e magostos que é o seu nestas datas, nin tempo nin ganas teño de facer entradas no blog, (castañas, viño e chourizas requiren repouso mental pra ser ben asimilados). Pero tampouco me apetece faltar á cita diaria, así que espero que vos guste ver estes recordos de colexio que hoxe e mañá subireivos.

   Hoxe trátase dos alumnos de bachillerato do Colexio Luís Vives, (daquela na rúa Padre Feijoo, preto do Posio) alá polos anos 60. 

   Si algún dos personaxes, (ou algún parente) identifícanse na fotografía e queren unha copia de mellor calidade e sen marca de auga, o amigo Adolfo Rego propietario da copia, autorízame a cederlla.

10/11/15

A Matanza de......


   “A todo cerdo le llega su San Martiño”, es una frase que se suele utilizar a modo de amenaza; y que no precisa demasiada explicación, ¿o Sí?.

    A lo mejor es otra de las consecuencias del tan temido  cambio climático, pero lo cierto es que cada vez se retrasan un poco más las matanzas ourensanas esperando por los fríos del invierno que han de curar las carnes.
   Antiguamente era San Martin (11 de noviembre ) la fecha de inicio de este ritual, que aunque tiene algunos matices desagradables, sobre todo para los porquiños, tiene otros muchos agradables por lo que suponía de reunión familiar y acto social.

    Llevo tiempo pensando en narrar una matanza ourensana en clave de humor al tiempo que se “destripan”, (que bien encaja esta palabra aquí, ¿ no???), los secretos de una buena matanza. Pero entre la pena que me dan los pobres bichos, y el miedo que me da no conseguir transmitir el respeto y valores que el acto requiere, sigo sin atreverme.
   Lo que si estoy consiguiendo ya desde hace tiempo es una buena colección de imágenes que muestran todas las fases que con más o menos orden se desarrollan en esos días; que muchos aun piensan que se hace todo en una sola jornada, y nada más lejos de la realidad.

   Hoy os muestro una serie de imágenes que me prestó mi amiga Flora Ferro, y nos permiten ver lo más importante del día principal.

   Omitimos escenas truculentas que con excesiva frecuencia suceden,  sobre todo si como en las que yo he asistido, alguien se empeña en que los que no tenemos ni idea tengamos nuestro “bautizo”, provocando huidas del gorrino, que con toda lógica cada vez se pone más nervioso y….

La primera imagen (arriba) muestra dos estupendos ejemplares que ya han hecho el “transito”,  uno ya limpio de vísceras y ventilando para que refresque un poco la carne; el otro en uno de los momentos posiblemente más desagradables del día, el vaciado . 
   Tenéis que entender que se trata solamente de un pequeño resumen únicamente de las fases principales, así es que no vemos el desangrado ni el momento de quemar los pelos, ni unos cuantos detalles más.
    La segunda fotografía muestra uno de los momentos  que requiere de más conocimiento: el despiece; recortar un buen jamón, perfilar un costillar, decidir que se va a picar…..
    Las siguientes imágenes, recogen a falta del momento del llenado, toda la elaboración de los riquísimos Chourizos, desde el recorte de la carne que vemos como hace la amiga flora personalmente, mientras otras dos de las mujeres de la familia se ocupan de limpiar las necesarias tripas. (Si os fijáis hasta ahora las mujeres no salían en la foto, lo cual no quiere decir que no estuvieran haciendo nada, ellas son las que cargan con casi todo el trabajo de la jornada, solo se libran del primer momento y cada vez menos, que ya se de alguna que se maneja con el cuchillo ……. )
Hoy terminamos con el atado de las Chourizas, que como decía antes es otra de las misiones encomendadas a las mujeres, nosotros solo para comerlas, eso de tener paciencia no va con nosotros.

    La historia comienza “velando armas” el día anterior, o sea afilando los cuchillos , (no se para que, al final solo hay uno que corta bien, el resto “para rascar la carne”).
A la mañana siguiente bien temprano …. 

9/11/15

Ourensania 2015 (Gerardo Gómez Gómez)

   
   O vindeiro mércores 11 entrégase o premio Ourensania 2015 a Dona Mariluz Barreiros, presidenta da fundación Eduardo Barreiros, o seu traballo difundindo o legado do seu pai, fana merecedora de tal galardón. E permiten dalgún xeito facelo extensivo a don Eduardo. 
O coralista Gerardo Gómez recuperou para este evento, os actos de homenaxe que a coral dedicou aos irmáns Barreiros no 73, durante os cales tiveron o honor de ser recibidos polos naqueles momentos príncipes de España.


CORAL DE RUADA:
HOMENAXE AOS IRMÁNS BARREIROS E

VISITA AOS PRÍNCIPES DE ESPAÑA (1973)

Corrían as primeiras semanas do ano 1973 cando,  nunha reunión da Xunta de Goberno da Coral De Ruada que presidía D. José Fernández Borrajo e da que eu era o secretario xeral, analizáronse os grandes éxitos que viña recollendo a Coral -baixo a dirección de Manuel de Dios- nas súas actuacións dos meses anteriores na provincia de Ourense e no resto de Galicia, ademais de no Norte de Portugal. Coidamos que era o momento axeitado para ofrecer unha actuación de resonancia e renome na capital de España, concretamente no “Teatro de la Zarzuela”. Pero para levar a cabo esa actuación e materializala cumpría buscar un financiamento suficiente para sufragar tan altos custos.

Despois de barallar varias posibilidades, pensouse que a mellor solución sería organizar unha homenaxe a Eduardo Barreiros, recoñecido empresario Ourensán, que, ademais do gran poderío económico do que gozaba naquela época, tamén dispoñía de grandes influencias a tódolos niveis sociais e políticos.

Acordouse constituír unha comisión que se desprazase a Madrid para entrevistarse con D. Eduardo e tratar o tema da homenaxe. Para tal cometido nomeouse a dous vogais da Coral, Manuel Rego Nieto e César Gutiérrez Quevedo, que aceptaron o encargo con sumo agrado. A embaixada ruadista informou a Eduardo Barreiros do proxecto e este aceptou tódolos termos, tanto económicos como sociais, da proposta, poñendo unha soa condición: que a homenaxe non se lle fixera a el, senón a tódolos irmáns Barreiros, condición que, naturalmente, foi aceptada.

A continuación os directivos da Coral dirixíronse ao Centro Galego, que presidía o xeneral Constantino Lobo Montero, para programar as actuacións da Coral e demais actos. Tamén falaron coas, daquela, influíntes personalidades ourensás Paquita Rumbao e Eugenio López López “Genín”. Por outra banda, Manuel Rego Nieto conseguiu que os Príncipes D. Juan Carlos e Dª. Sofía concedesen  ao coro unha audiencia no “Palacio de la Zarzuela”.

A organización e programación da viaxe foime encargada a min, como parte das miñas funcións na Xunta de Goberno da Coral. Baixo as instrucións de Pegerto Puga (de Viaxes Puga), contratamos a Renfe un vagón liteira, exclusivo para a Coral, para as viaxes de ida e volta, o aloxamento para tres días no Hotel Príncipe Pío e un autocar para os desprazamentos por Madrid.


A Coral De Ruada actuaría no “Teatro de la Zarzuela” o mércores 4 de abril ás sete e media da tarde e no intermedio da actuación faríase entrega aos irmáns Barreiros dunha placa e un pergameo como homenaxe de agradecemento aos seus desvelos por Ourense e a súa provincia. Ao concerto asistiron as autoridades provinciais: Daniel Regalado Aznar, gobernador civil; Ricardo Martín Esperanza “Caíto”, alcalde de Ourense; David Ferrer Garrido, presidente da Deputación. Tamén asistiron varios ministros; lembro, por exemplo, a José Solís Ruiz “la sonrisa del régimen”, personalidades como os xa mencionados Genín, Paquita Rumbao, Lobo Montero, etc., ademais dos críticos dos principais xornais da capital. Nin que dicir ten que o concerto resultou un grande éxito con moita repercusión en toda Galicia.

Despois da actuación fomos  convidados polo Centro Ourensán, que presidía a allaricense Paquita Rumbao, a una cea de gala no Hotel Mindanao.

O xoves, día 5, desprazámonos ao “Palacio de la Zarzuela”, onde fomos recibidos moi cordial e atentamente polos entón Príncipes de España, D. Juan Carlos e Dª. Sofía. Despois de visitar os arredores do pazo fixemos una foto conxunta e, a continuación, o Príncipe pediunos que cantásemos “La Sombra Negra”, referíndose, obviamente, á “Negra Sombra”. A Coral De Ruada agasallou aos Príncipes cun fermoso regalo artístico.

E o dia seguinte viaxe de volta a Ourense. Na primeira reunión da Xunta de Goberno, ao regreso de Madrid, acordouse nomear a Eduardo Barreiros “Amigo de Honra” da Coral De Ruada, ao que respondeu cunha moi xenerosa aportación anual.



6/11/15

Crónica negra Ourensana XIV "Muertes de Osera"

Única fotografía que he conseguido encontrar del Baldaquino de Osera (Fotógrafo José Pacheco)
Aunque el tiempo lo ha intentado borrar, es imposible que desaparezcan de la memoria unos hechos tan lamentables como los que aquí recordamos.

   Imprescindible situarnos en el entorno histórico para comprender lo ocurrido:
   Aunque sea de manera escueta, debemos recordar que aquel año 1909, reinaba un joven Alfonso XIII, y el gobierno lo presidia el Conservador Antonio Maura.  Los enfrentamientos entre estamentos sociales, estaban a la orden del día; las clases altas pugnaban por continuar ostentando el poder político  en una opaca alternancia (caciquismo) entre Liberales y Conservadores, mientras la clase trabajadora reivindicaba cambios sociales.
   En Galicia era el movimiento Agrario representado por Solidaridad Gallega, quien abanderaba la lucha contra el caciquismo y exigía la abolición de los foros.
   En torno a todos estos grupos giraban los titulares de una influyente prensa que no dudaba en tomar partido, cuando no era directamente portavoz de estos. Así nos encontramos enfrentados a dos  diarios Ourensanos, “El Eco de Orense” y  “El Miño”.
    El Eco de Orense fundado en 1880 por el diputado Liberal Vicente Pérez  al servicio de su ideología política; comenzó a cambiar de tendencia, al hacerse cargo de la dirección Don Valentín Lamas Carvajal llegando a convertirse en portavoz de los Conservadores y los poderes eclesiásticos; en aquel fatídico año 1909 era Modesto Lamas quien dirigía el periódico.  Ante ese cambio, Vicente Pérez en 1898 funda “El Miño” y desde un primer momento los enfrentamientos entre las dos cabeceras son continuos, la dirección en aquel año la ejercía el escritor Francisco Álvarez de Novoa.
Es en ese escenario, donde ocurren los hechos que voy a intentar narrar:

Osera 1931
   A comienzos de  1908, al arquitecto municipal y diocesano, señor Gulias, informa al Obispo Illundaín  del estado de los trabajos de reforma en los templos de la diócesis. En ese informe se comenta el deterioro que muestra el baldaquino  que preside el altar mayor de la iglesia de Osera  y  la conveniencia  de retirarlo.  El exceso de proyectos, hace que no se tome una decisión, hasta que en la visita pastoral de ese año, el prelado observa directamente el estado de la pieza, y de nuevo solicita el informe del arquitecto, y en esta ocasión también de la Comisión provincial de Monumentos. Los tres coinciden en que el estado de las piezas aconsejaba su retirada.
   En torno a Febrero de 1909, el ecónomo con carpinteros de la zona comienza los preparativos para desmontar la pieza sin ningún tipo de conflicto, hasta que en la misa del domingo la mayoría del pueblo se entera de lo que se estaba realizando y deciden hablar con el sacerdote para que paralice las obras hasta que ellos se reúnan con el obispo.

  Esa reunión se produce pocos días después, encabezando la comisión vecinal , el Juez de Punxin, Don Aquilino Sánchez; aunque aparentemente parece llegarse a un acuerdo, es evidente que no es así, ya que la actitud de los vecinos aconseja al párroco que abandone la iglesia, al tiempo que no es posible encontrar carpinteros que continúen los trabajos.
Estando así la situación, comienzan los diarios ya mencionados, a tomar partido colaborando a caldear el ambiente; la cercanía de las elecciones municipales e incluso una antigua leyenda   (se decía que una paloma de oro anidaba entre las figuras que adornaban el Baldaquino) se encargan de terminar de preparar el escenario.
Fuente de Osera en el bosque del Posío, hoy en Obispo Cesáreo
Fotografía José Pacheco (Museo Etnóloxico de Ribadavia)
   El 22 de abril de 1909, por orden del Gobernador Sr. Alonso Zabala una fuerza compuesta por veintidós Guardias al mando del teniente Salinas escolta a unos carpinteros reclutados en el Círculo Católico Ourensano.  Al llegar al monasterio se encuentran con un gran número de vecinos dentro del templo,  con la  intención de no permitir la realización de los trabajos.
    Después de un  tenso debate los carpinteros deciden regresar a Ourense sin tener ningún tipo de oposición, y las fuerzas de seguridad en principio comunican su intención de aguardar órdenes retirándose a comer.

   Al poco de retirarse la fuerza pública, los vecinos comenzaron a desmontar y quemar delante de la iglesia los andamios que semanas antes habían colocado los carpinteros del pueblo, siendo este acto interpretado por el mando de la fuerza pública como una provocación a la que se respondió según unos,  disparando directamente a matar, según otros advirtiendo hasta en siete ocasiones que de no disolverse la concentración se dispararía.

   El resultado ya lo sabemos NUEVE muertos y al menos 27 heridos graves.

Los días siguientes fueron de una enorme tensión ya no solo en la provincia, si no que a nivel nacional hubo grandes discusiones en el Congreso.  Eugenio López Aydillo,  Ourensano redactor de “El Heraldo de  Madrid”   y colaborador habitual del también madrileño  “El Liberal”,  apoyaba al diario “El Miño” en su debate con el “Eco de Orense”.  Y el partido liberal aprovechaba la gravedad de los hechos para recriminar al gobierno.  El Obispo discretamente se refugió en el convento Alaricano de las Clarisas y la ciudad vivió varias jornadas de protesta que obligaron al gobernador a pedir apoyo de las fuerzas armadas de toda Galicia.

Los altercados en la ciudad fueron de extrema violencia, destacando los ocurridos delante del edificio que ocupaba el Colegio Marista, cuando desde el contiguo edificio del Circulo Católico (hoy desaparecido), se efectuaron varios disparos que provocaron las iras de los manifestantes; estos, apedrearon los dos edificios por ser de titularidad episcopal,
En la imagen de Vida Gallega un Guardia Civil vigila el edificio con muestras de impactos en las ventanas
   Cuando parecía que todo comenzaba a calmarse, corrió entre la ciudadanía la noticia de que el obispo regresaría en breve a la ciudad, y así el día 4 de mayo se convoca una manifestación de protesta, pero en una desafortunada decisión el obispo regresa el día siguiente, poniendo en serio riesgo su vida.     Finalmente las fuerzas consiguen garantizar su protección, pero todos los edificios de la ciudad con el relacionados son pasto de las iras de sus detractores. El edificio del Circulo Católico, el Seminario  y en especial el edificio recientemente ocupado por los HH Maristas en la calle del Paseo (actual subdelegación de defensa), terminan con todas las ventanas rotas y varios intentos de prenderles fuego,  por fortuna a pesar de la crudeza de los hechos, no se tuvieron que lamentar nuevas víctimas. Pasado ese día de revueltas, poco a poco se fueron calmando los ánimos aunque a finales de mayo continuaba la ciudad bajo control del ejército, y los edificios públicos con protección.

Aún hoy existen encendidos debates culpabilizando a unos y a otros; revisando las informaciones de aquellos días, desde mi punto de vista, existieron demasiados intereses enfrentados, que al final se llevaron por delante la vida de nueve personas, eso es lo verdaderamente grave.